Diet arnab anda bermula dengan rumput kering, bukan campuran berwarna-warni dalam mangkuk. Bagi pemilik arnab di Singapura, Malaysia, dan Indonesia, tugasan harian ini nampak biasa tetapi penting: pastikan serat sentiasa ada, sayur berdaun kekal segar, dan sebarang perubahan selera makan dipandang serius. Gunakan panduan ini untuk bersedia berbincang dengan doktor haiwan yang berpengalaman dengan arnab, bukan untuk mendiagnosis arnab anda sendiri di rumah.
Risiko yang perlu difahami dan sebab ia penting sekarang
Arnab memerlukan rumput kering jenis rumput yang bermutu baik tanpa had sebagai asas diet. Serat panjang membantu pergerakan usus dan kehausan gigi yang normal, jadi rak rumput kering bukan hiasan. Secara anggaran, rumput kering patut membentuk sekitar 85% daripada makanan arnab anda (PDSA), dengan sayur berdaun sekitar 10% dan pelet hanya sekitar 5% (RWAF). Dalam rumah tropika yang lembap, rumput kering boleh menjadi lembap, berbau hapak, berkulat, berdebu, atau jelas rosak lebih cepat daripada yang dijangka pemilik. Jangan beri rumput kering dalam keadaan begitu.
Ini ialah anggaran asas yang diiktiraf untuk perancangan; doktor haiwan yang berpengalaman dengan arnab akan menyesuaikannya mengikut arnab tertentu, berat badan, dan tahap kesihatannya.
| Bahagian diet | Asas harian yang diiktiraf | Sumber |
|---|---|---|
| Rumput kering jenis rumput | Tanpa had / pilihan bebas — sekurang-kurangnya satu ikat sebesar arnab setiap hari; ~85% daripada diet | PDSA |
| Pelet (dewasa) | 15 g bagi setiap kg berat badan sehari (≈45 g untuk arnab 2.5 kg); sekitar 5% daripada diet. PDSA menerangkannya sebagai satu sudu besar nugget sekali sehari, atau dua kali sehari jika arnab anda melebihi 3.5 kg | RWAF, PDSA |
| Sayur berdaun | Segenggam sayur berdaun sebesar genggaman orang dewasa, dua kali sehari (sekitar 10% daripada diet, ~100 g untuk arnab 2.5 kg) | PDSA, RWAF |
Pelet ialah tambahan terkawal, bukan makanan utama, dan tidak patut menggantikan rumput kering. Panduan praktikalnya ialah 15 g pelet bagi setiap kilogram berat badan sehari — kira-kira 45 g untuk arnab 2.5 kg (RWAF). PDSA menerangkan sukatan yang sama sebagai satu sudu besar nugget sekali sehari, atau dua kali sehari untuk arnab lebih besar yang beratnya melebihi kira-kira 3.5 kg (PDSA). Terlalu banyak pelet boleh memakan diri: apabila arnab diberi pelet berlebihan, ia makan kurang rumput kering, lalu risiko gigi terlalu panjang dan stasis usus meningkat (PDSA). Semasa membeli, mana-mana pelet rumput kering berserat tinggi yang polos untuk arnab dewasa boleh menjadi makanan ruji; jenama seperti Oxbow Western Timothy ialah satu contoh rumput kering jenis rumput yang mudah didapati, dan diberi secara pilihan bebas bersama diet tersebut (Oxbow).
Kebanyakan arnab dewasa yang sihat patut diberi rumput kering jenis rumput — timothy, orchard, atau campuran rumput — sebagai rumput kering rutin. Alfalfa ialah kekacang, bukan rumput, dan kandungan kalsiumnya jauh lebih tinggi: kalsium dalam rumput kering alfalfa dan semanggi ialah kira-kira 2–5 kali ganda daripada jumlah yang diperlukan arnab dewasa sihat yang tidak membiak, manakala rumput kering jenis rumput mengandungi kurang daripada separuh kalsium alfalfa (House Rabbit Society). Oleh sebab arnab menyingkirkan kalsium berlebihan melalui air kencing, lebihan yang berterusan boleh menyumbang kepada mendapan dalam pundi kencing dan batu karang. Sebab itu alfalfa dikhaskan untuk arnab muda, bunting, menyusu, tua, atau cedera, manakala arnab dewasa yang sihat biasanya lebih sesuai dengan campuran timothy dan rumput kering jenis rumput yang lebih rendah kalori dan kalsium (House Rabbit Society).
Sayur berdaun segar boleh dimasukkan dalam diet arnab. Sukatan yang praktikal ialah segenggam sayur berdaun sebesar genggaman orang dewasa dua kali sehari, yang bagi arnab purata 2.5 kg berada sekitar 100 g, atau kira-kira 10% daripada pengambilan harian (PDSA, RWAF). Perkenalkan sayur berdaun secara beransur-ansur, satu jenis baharu pada satu masa, supaya anda boleh nampak apa yang sesuai dengan arnab anda dan apa yang tidak. Bok choy, chye sim, kai lan, salad romaine atau cos, ketumbar, basil, pudina, dan daun lobak merah sering disenaraikan sebagai sayur berdaun yang sesuai untuk arnab apabila diberi segar dan diperkenalkan dengan berhati-hati. Basuh daun, elakkan hasil yang rosak, dan perhatikan selera makan serta najis selepas setiap makanan baharu.
Elakkan campuran gaya muesli yang ada kepingan berwarna-warni, biji, emping, atau buah kering. Campuran begini menggalakkan arnab memilih-milih makanan, iaitu tabiat yang anda memang mahu elakkan. Buah dan sayur berkanji bukan kudapan rutin; hadkannya, dan semak dengan doktor haiwan yang berpengalaman dengan arnab jika arnab anda ada risiko kesihatan.
Tanda yang perlu diperhatikan
Waktu makan juga boleh menjadi pemeriksaan kesihatan. Rumput kering sepatutnya menjadi makanan yang arnab anda ulang makan sepanjang hari. Arnab yang tiba-tiba kurang makan rumput kering bukan sedang comel, berdrama, atau “cuma cerewet makan”. Jika penurunan itu berterusan, bertambah teruk, atau muncul bersama perubahan selera makan atau najis, aturkan pemeriksaan segera dengan doktor haiwan yang berpengalaman dengan arnab.
| Apa yang anda nampak | Apa yang perlu dibuat |
|---|---|
| Berhenti makan atau makan kurang | Anggap ia mendesak, terutama jika pengambilan rumput kering juga menurun. |
| Najis menjadi kurang atau lebih kecil | Dapatkan bantuan dengan segera; ini boleh berkait dengan pergerakan usus yang berkurang. |
| Cirit-birit atau kembung | Jangan anggap ia sekadar cerewet makan. |
| Tanda sakit gigi atau perubahan tingkah laku mendadak | Tempah pemeriksaan dengan doktor haiwan yang berpengalaman dengan arnab. |
Untuk rutin harian, periksa tiga tempat serentak: timbunan rumput kering, mangkuk makanan, dan kawasan tandas. Rumput kering jenis rumput yang bermutu baik perlu tersedia sepanjang masa, sebaik-baiknya tanpa had tetapi sekurang-kurangnya satu ikat sebesar arnab anda setiap hari, kerana serat panjang membantu pergerakan usus dan kehausan gigi yang normal (PDSA). Pelet boleh disukat mengikut asas per kilogram di atas, tetapi jangan sampai ia menggantikan ruang untuk rumput kering.
Apabila menambah sayur berdaun, sengaja buat secara mudah: satu jenis baharu pada satu masa. Basuh daun, beri bahagian yang segar, dan perhatikan selera makan serta najis selepas setiap makanan baharu. Buah dan sayur berkanji ialah makanan sekali-sekala, bukan kudapan rutin, kerana gula dan kanji boleh menggantikan serat dalam diet.
Bila perlu jumpa doktor haiwan
Hubungi doktor haiwan yang berpengalaman dengan arnab dengan segera jika arnab anda berhenti makan, makan kurang, atau menghasilkan najis yang lebih sedikit atau lebih kecil. Buat perkara yang sama untuk cirit-birit, kembung, tanda sakit gigi, atau perubahan tingkah laku yang mendadak. Ini tanda bahaya, bukan sekadar soal selera makan.
Pengambilan rumput kering yang berkurang penting kerana rumput kering ialah asas diet arnab. Jika arnab kurang makan rumput kering, kemudian keadaan itu berterusan, bertambah teruk, atau muncul bersama perubahan selera makan atau najis, dapatkan bantuan. Jangan cuba mengimbanginya dengan menambah pelet, buah, atau sayur berkanji. Pelet ialah tambahan terkawal pada 15 g bagi setiap kilogram berat badan sehari, bukan pengganti rumput kering (RWAF). Buah dan sayur berkanji pula ialah kudapan terhad yang perlu disahkan oleh doktor haiwan, terutama untuk arnab yang ada risiko kesihatan.
Sebelum janji temu, catat apa yang berubah: pengambilan rumput kering, jenis dan jumlah pelet, sayur berdaun yang diperkenalkan, kudapan yang diberi, najis, selera makan, dan tingkah laku. Jika anda baru menambah bok choy, chye sim, kai lan, salad romaine atau cos, ketumbar, basil, pudina, atau daun lobak merah, beritahu doktor haiwan. Sayur-sayur ini sering disenaraikan sebagai sesuai apabila segar dan diperkenalkan secara beransur-ansur, tetapi toleransi setiap arnab adalah berbeza.
Malam ini, periksa rak rumput kering dan dulang najis sebelum tidur. Jika pengambilan rumput kering atau najis nampak tidak seperti biasa, hubungi doktor haiwan anda dan jangan tunggu “cerewet makan” berlalu sendiri.
— Manja